Jak przygotować się do operacji zaćmy?

Operacja zaćmy zwykle jest przeprowadzana w trybie jednodniowym. Oznacza to, że pacjent zgłasza się do ośrodka w wyznaczonym terminie i po zabiegu wraca do domu. [1] Wcześniej warto jednak zadbać o kilka praktycznych spraw. Dobre przygotowanie pomaga uniknąć stresu i sprawia, że cały dzień przebiega znacznie spokojniej.

Ile czasu trwa operacja zaćmy?

Sam zabieg trwa krótko, ale pobyt w ośrodku może zająć kilka godzin. Operacja zaćmy wymaga odpowiedniego przygotowania pacjenta, często podania kropli rozszerzających źrenicę, przeprowadzenia niezbędnych badań i dopełnienia formalności. Po zabiegu pacjent pozostaje jeszcze przez pewien czas pod obserwacją.

Dlatego najlepiej zarezerwować sobie większą część dnia i nie umawiać na później spotkań. Kolejność zabiegów lub czas przygotowania mogą się nieco zmienić, a dodatkowy pośpiech jest w takiej sytuacji zupełnie niepotrzebny.

Zorganizuj powrót do domu

Po operacji pacjent nie powinien samodzielnie prowadzić samochodu. Widzenie może być przejściowo zamglone na skutek rozszerzenia źrenicy, a na operowanym oku może znajdować się opatrunek lub osłona. Zdolność prowadzenia pojazdu mogą również ograniczać leki podane podczas zabiegu. [2, 3]

Najlepiej, aby pacjenta odebrała zaufana osoba. Jeżeli nie jest to możliwe, należy wcześniej uzgodnić z ośrodkiem sposób bezpiecznego powrotu. Po podaniu leków uspokajających lub zastosowaniu znieczulenia ogólnego należy zapewnić osobę towarzyszącą — sam przejazd taksówką nie zastępuje opiekuna. [3] Oficjalne materiały dla pacjentów również zalecają, aby nie prowadzić bezpośrednio po operacji. [2]

Osoba towarzysząca może dodatkowo pomóc w wykupieniu przepisanych kropli czy wykonaniu czynności wymagających schylania się lub podnoszenia cięższych przedmiotów.

Czy przed zabiegiem zaćmy można jeść?

Większość operacji zaćmy wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. [4] Jeśli zabieg odbywa się w znieczuleniu kroplowym bez planowanej sedacji, pozostawanie na czczo nie zawsze jest konieczne. Możliwość zjedzenia posiłku i picia należy jednak potwierdzić w ośrodku. [5] Inne zalecenia mogą obowiązywać, jeśli planowana jest sedacja dożylna albo znieczulenie ogólne. [3]

Najważniejsze są informacje przekazane przez konkretny ośrodek. Jeżeli pacjent nie pamięta, czy powinien zgłosić się na czczo, najlepiej zadzwonić i to wyjaśnić. Nie warto dla bezpieczeństwa rezygnować z jedzenia bez konsultacji — ma to szczególne znaczenie u osób chorujących na cukrzycę.

Nie odstawiaj samodzielnie leków

Podczas kwalifikacji należy powiedzieć lekarzowi o wszystkich przyjmowanych preparatach. Dotyczy to nie tylko leków na receptę, ale również kropli okulistycznych, insuliny, suplementów oraz leków przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych. [3]

Dobrym rozwiązaniem jest przygotowanie aktualnej listy leków wraz z dawkowaniem. Nie należy samodzielnie odstawiać żadnego preparatu. Jeżeli przed operacją potrzebna będzie zmiana leczenia, lekarz przekaże dokładne instrukcje. [1, 4]

Pamiętaj o kroplach z antybiotykiem

Jeśli lekarz zalecił przed operacją krople z antybiotykiem, należy stosować je zgodnie z otrzymanym schematem. Konkretny preparat, dawkowanie oraz moment rozpoczęcia leczenia ustala lekarz podczas wizyty kwalifikacyjnej.

Schematy stosowane w poszczególnych ośrodkach mogą się różnić, dlatego należy dokładnie przestrzegać otrzymanych zaleceń. Nie powinno się rozpoczynać leczenia na własną rękę ani używać kropli pozostałych po wcześniejszej operacji.

Jak ubrać się na operację zaćmy?

W dniu zabiegu należy normalnie się umyć, ale zrezygnować z makijażu oraz kremu nałożonego na twarz i okolice oczu. Najlepiej pozostawić w domu biżuterię i inne cenne przedmioty.

Ubranie powinno być luźne i wygodne. Dobrze sprawdzi się rozpinana bluza, koszula lub bluzka z szerokim dekoltem, której nie trzeba ostrożnie przeciągać przez głowę po zabiegu. Buty powinny być stabilne i łatwe do założenia.

Niektóre placówki proszą pacjentów o zabranie obuwia zmiennego. Warto więc wcześniej przeczytać materiały otrzymane podczas kwalifikacji lub dopytać o to w rejestracji.

Co zabrać ze sobą na operację zaćmy?

Przed wyjściem z domu dobrze sprawdzić, czy zostały przygotowane:

• dokument tożsamości,
• wyniki zleconych badań,
• wypełnione formularze i ankiety medyczne,
• aktualna lista przyjmowanych leków,
• dokumentacja dotycząca ważnych chorób i wcześniejszych operacji,
• wypis z operacji drugiego oka, jeżeli odbyła się w innym ośrodku,
• numer telefonu do osoby odbierającej,
• okulary przeciwsłoneczne na drogę powrotną.

Nie ma potrzeby pakowania dużej torby. Operacja zaćmy zazwyczaj nie wiąże się z noclegiem w placówce. [1]

Co zrobić, jeśli przed operacją pojawi się infekcja?

O pogorszeniu samopoczucia należy poinformować ośrodek przed przyjazdem. Warto zadzwonić szczególnie wtedy, gdy pojawią się:

• gorączka lub nasilony kaszel,
• infekcja wymagająca antybiotyku,
• silne zaczerwienienie oka,
• ropna wydzielina z oka,
• nagłe pogorszenie stanu zdrowia.

Nie każda sytuacja oznacza, że trzeba przełożyć operację. Powinien jednak zdecydować o tym lekarz, dlatego lepiej zgłosić problem wcześniej. [1, 4]

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji okulistycznej. Szczegółowe zasady przygotowania mogą nieco różnić się między placówkami. Dlatego zawsze w pierwszej kolejności należy stosować się do zaleceń przekazanych podczas wizyty kwalifikacyjnej.

Piśmiennictwo

1. Polskie Towarzystwo Okulistyczne. Wytyczne opieki okołooperacyjnej w chirurgii zaćmy w Polsce. Wytyczne kliniczne. Pełny tekst.

2. NHS. Cataract surgery. Aktualizacja: 6 marca 2025 r. Materiał informacyjny dla pacjentów. Strona źródłowa.

3. Dobson G i wsp. Guidelines to the Practice of Anesthesia – Revised Edition 2021. Can J Anaesth. 2021;68:92–130. Pełny tekst.

4. Sweitzer BJ, Rajan N, Schell D, Gayer S, Eckert S, Joshi GP. Preoperative Care for Cataract Surgery: The Society for Ambulatory Anesthesia Position Statement. Anesth Analg. 2021;133(6):1431–1436. DOI: 10.1213/ANE.0000000000005652.

5. Guerrier G i wsp. The StarvAnx Study—Comparison Between the Effects of Non-fasting Vs. Fasting Strategy on Surgical Outcomes, Anxiety and Pain in Patients Undergoing Cataract Surgery Under Topical Anesthesia: A Randomized, Crossover, Controlled Trial. Front Med (Lausanne). 2022;9:916225. DOI: 10.3389/fmed.2022.916225.